Sim Abdi, atanapi Simkuring? Mana anu Merenah?

Ilustrasi:

A: “Nuju naon, Jang?”
B: “Ieu, nuju ngauwah-uih dinten paré.”

– – – – – – – – – – – – – – –

Dina kabudayaan Sunda, dikenal istilah “Undak-usuk Bahasa”.

Naon maksudna?

Hiji hal disebut Adil lamun ditempatkeun dina tempat sakuduna. Sabalikna, bakal disebutkeun Dzolim bilamana hiji hal ditempatkeun lain dina tempat sakuduna.

Conto sederhana:

Maké kopéah lamun dina sirah, disebut Adil. Lantaran tempat sakuduna kopéah dipaké pikeun dina sirah. Tapi, disebut Dzolim lamun misalna kopéah dipaké dina tuur atawa suku. Ogé conto nu séjén-séjénna…

Dumasar kana ilustrasi di luhur, dina budaya Sunda, utamana di widang Bahasa, aya paribasa kolot baheula nu unina:

“Piara kajembaran basa, ku undak-usuk bahasa anu genah tur merenah!”

Tina kalimah bieu, nu bakal jadi fokus ulasan ayeuna nyaéta kecap “merenah”.

Dina ngucapkeun kecap-kecap bahasa Sunda, hadé pisan lamun urang ngagunakeun kecap anu merenah. Merenah sakumaha situasi jeung kondisi, ogé pikeun saha éta kecap ditujukeunna. Kalawan dumasar kana undak-usuk nu sakuduna.
Kumaha kecap nu merenah pikeun ka sahandapeun?
Kumaha kecap nu merenah pikeun loma ka sasama (babaturan)?
Kumaha kecap nu merenah pikeun ka saluhureun?
Aya kecap nu lemes, aya basajan, aya kasar, aya lentong jeung unsur séjénna.

Lamun niténan ilustrasi nu aya di awal tadi, éta kalimah téh lain salah! Tapi kurang merenah!

Memang maksudna mah supaya terkesan sopan, lantaran ngagunakeun kecap-kecap nu lemes.

Nu dimaksudna mah “poé paré”, tapi dilemeskeun jadi “dinten paré”.

Asa rancu, nya?

Conto séjén deui:

“Sim Abdi”, sakuduna “Simkuring” (singketan tina Jisim Kuring).
Kecap “kuring” kaasup loma. Tapi, manakala maké kecap “Sim” jadi “Simkuring”, maka kaasup kecap sopan kalayan sifatna universal. Hartina, merenah pikeun ngabasakeun diri pribadi di hareupeun batur (saurang atawa réa).

Raka (kecap lemes)
Pun Raka (kurang merenah)
Lanceuk (kecap loma)
Pun Lanceuk (lentong tur sopan)

Rai (kecap lemes)
Pun Rai (kurang merenah)
Adi (kecap loma)
Pun Adi (merenah)

KASIMPULAN:
Dina ngagunakeun Bahasa Sunda, taya anjuran kudu lemes. Tapi, kudu merenah.
Nyaéta: merenah pikeun ka sahandapeun, merenah pikeun loma ka sasama/babaturan, ogé merenah pikeun ka saluhureun.

Rapung catur, paragat tuntas. Reureuh nanggung, cag rancatan. Cag…ah…!

Urang sambung di waktu séjén… *_*

Advertisements